Terugblik ROEM 2026

Workshop: Code rood - insturen of niet? Eerlijke keuzes onder schaarste voor passende zorg
In deze workshop gingen deelnemers met elkaar in gesprek over een actueel vraagstuk: hoe maak je eerlijke keuzes wanneer de zorg onder druk staat en middelen beperkt zijn? Bestaat er eigenlijk wel schaarste, en zo ja, hoe ga je daar verantwoord mee om?

In kleine groepen discussieerden deelnemers over de verdeling van zorg. Aan de hand van fictieve patiëntenkaarten kregen zij de opdracht om te bepalen wie voorrang zou moeten krijgen bij een behandeling. Daarbij speelden verschillende principes een rol, zoals gezondheidswinst, gelijkwaardigheid en behoefte – bijvoorbeeld de vraag of kwetsbare groepen extra prioriteit verdienen in tijden van crisis.

De oefening maakte duidelijk hoe complex deze afwegingen zijn. Groepen kwamen tot uiteenlopende keuzes, en een eenduidig antwoord bleek niet te bestaan. Juist dat inzicht vormde de kern van de workshop: er is geen simpele oplossing voor verdelingsvraagstukken in de zorg.

De belangrijkste take-home messages:

• Schaarste in de zorg vraagt om bewuste en onderbouwde keuzes.
• Rechtvaardigheid kan vanuit verschillende perspectieven worden benaderd, zonder dat één benadering altijd leidend is.
• Transparantie over keuzes en het voeren van open dialoog zijn essentieel.
• Heldere kaders helpen om moeilijke beslissingen beter te onderbouwen en bespreekbaar te maken.

Workshop: Over de muren heen: samen sturen bij drukte in de acute zorg
De druk op de acute zorg loopt regelmatig hoog op, met als zichtbaar gevolg een ‘code rood’ op de SEH. Maar wat betekent zo’n code rood nu eigenlijk, en waar komt die druk vandaan? Tijdens deze workshop werd duidelijk dat het probleem breder is dan alleen een toename van het aantal spoedpatiënten of beperkte capaciteit op de SEH.

Deelnemers kregen inzicht in de verschillende factoren die bijdragen aan de drukte. Zo spelen ook beperkte uitstroommogelijkheden naar vervolgzorg (zoals VVT of verpleegafdelingen) en lange doorlooptijden van diagnostiek een grote rol. Het gevolg is dat patiënten langer op de SEH blijven, waardoor de doorstroming vastloopt.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden werd de situatie bij de SEH van Franciscus besproken, die gemiddeld één keer per dag op ‘rood’ gaat. Soms een uur en soms wat langer. In die periode worden nieuwe patiënten zoveel mogelijk afgehouden en naar omliggende ziekenhuizen gebracht, met uitzondering van de meest acute gevallen en patiënten die al onder behandeling in Franciscus zijn. Tegelijkertijd werd benoemd dat dit niet altijd de beste oplossing is: wachttijden kunnen flink oplopen, waardoor zorg elders soms passender is.

Een belangrijk discussiepunt was de regionale samenwerking. Want wat gebeurt er als alle SEH’s in de regio tegelijkertijd ‘op rood’ staan? De conclusie: als iedereen op rood staat, functioneert het systeem feitelijk weer als ‘groen’. Dit onderstreept de noodzaak om over de muren van individuele organisaties heen te kijken en gezamenlijk regie te voeren.

De belangrijkste take-home messages:

• Drukte op de SEH is een ketenprobleem, niet alleen een lokaal capaciteitsvraagstuk.
• Doorstroom en uitstroom zijn cruciale schakels in het voorkomen van opstoppingen.
• Regionale samenwerking en afstemming zijn essentieel om de acute zorg toegankelijk te houden.

Workshop: Zet je 6 of 7 vinkjes? De groene werkvloer; van aanvraag tot lab. 
Hoe maak je de zorg duurzamer zonder grote systeemveranderingen? Tijdens de workshop Zet je 6 of 7 vinkjes? stond de ‘groene werkvloer’ centraal: van aanvraag tot laboratoriumproces. De kernboodschap was helder: juist kleine, praktische aanpassingen kunnen samen een grote impact maken.

Deelnemers kregen inzicht in hoe duurzaamheidsinitiatieven kunnen worden ingedeeld volgens de zogenoemde R-ladder, waarbij verschillende niveaus van circulariteit worden onderscheiden. Concrete voorbeelden maakten dit direct tastbaar. Zo realiseerde het laboratorium van Franciscus een aanzienlijke besparing door het afschaffen van een aparte grijze buis, goed voor maar liefst 25.000 minder buizen per jaar.

Ook in de huisartsenpraktijk liggen kansen. Denk aan het verminderen van papiergebruik op de onderzoeksbank, het slimmer en ‘lean’ inrichten van voorraden en het toepassen van het looprecept. 

Een bijzonder onderdeel van de workshop was het kijkje achter de schermen in het laboratorium, waar deelnemers konden zien hoe bloedbuizen razendsnel door het systeem bewegen. 

Tot slot werd een praktische tip meegegeven voor het aanvraaggedrag: bij anemie kan gebruik worden gemaakt van een cascade-aanvraag. Hierbij wordt op basis van een eerste meting automatisch vervolgonderzoek ingezet, zonder dat opnieuw bloed hoeft te worden afgenomen. Dit bespaart materiaal, tijd en belasting voor de patiënt.

De belangrijkste take-home messages:

• Kleine, concrete stappen kunnen samen een succesvolle bijdrage leveren aan duurzame zorg.
• Maak bij anemie gebruik van de cascade aanvraag.
• Bewust omgaan met materialen en processen loont, zowel ecologisch als praktisch.
• Ook in de eerste lijn zijn er volop kansen om te verduurzamen.
• Slimmer aanvragen van labdiagnostiek kan onnodige handelingen en verspilling voorkomen.

Workshop: Artrose zorg
Tijdens de interactieve workshop over artrosezorg gingen orthopedisch chirurg Sorin Blendea en kaderhuisarts bewegingsapparaat Wouter Boswinkel samen met de deelnemers in op drie uiteenlopende casussen. Centraal stond de vraag: wanneer verwijs je een patiënt naar de tweede lijn – en wanneer juist (nog) niet?

Aan de hand van praktijkvoorbeelden werd duidelijk dat deze keuze zelden zwart-wit is. Soms ligt de nadruk eerst op conservatieve behandeling, zoals begeleiding door de fysiotherapeut of deelname aan een GLI-traject. In andere gevallen kan verwijzing naar de tweede lijn wel passend zijn. 

Ook diagnostiek kwam uitgebreid aan bod. Zo werd besproken dat er verschillende redenen zijn om in de eerste lijn wel of geen röntgenfoto aan te vragen, en dat een MRI lang niet altijd extra waarde toevoegt. Bewust en doelmatig aanvragen helpt onnodige zorg en kosten te voorkomen.

Daarnaast werd het belang van prehabilitatie benadrukt: het gericht voorbereiden van patiënten op een eventuele operatie. Vanuit de meeste zorgverzekeraars worden de eerste twaalf fysiotherapieconsulten in dit kader vergoed, wat kansen biedt om patiënten fitter en beter voorbereid het traject in te laten gaan.

Tot slot werd een praktische tip gedeeld: een online tool waarmee, op basis van patiëntgegevens, een voorspelling kan worden gemaakt van de impact van een prothese: www.zorgvoorbeweging.nl

De belangrijkste take-home messages:

• Verwijzen naar de tweede lijn is maatwerk en vraagt om een zorgvuldige afweging.
• Conservatieve behandeling, zoals fysiotherapie of GLI, speelt vaak een belangrijke eerste rol.
• Beeldvorming moet doelgericht worden ingezet; een MRI is niet altijd noodzakelijk.
• Prehabilitatie biedt kansen om uitkomsten van operaties te verbeteren. De meeste zorgverzekeraars vergoeden de eerste 12 fysiotherapieconsulten hiervoor. 

Workshop: De verwarde oudere patiënt
In deze workshop stond de oudere patiënt met onbegrepen verwardheid centraal. Vaak is verwardheid een uiting van een dementie, depressie of delier. Maar soms is het minder duidelijk en is er geen somatische oorzaak te vinden voor een delier en is er (nog) geen diagnose van dementie. Als een oudere patient met verwardheid in de thuissituatie in een crisis raakt is de vraag hoe en waar verdere diagnostiek nodig is. Is een beoordeling op de SEH een vereiste om 'somatiek uit te sluiten' en wat houdt deze analyse in? Is een CT-hersenen altijd nodig? En wanneer kan iemand in de eerste lijn blijven voor een PG-observatie?

Aan de hand van casuistiek is dit diagnostische dilemma besproken, waarbij extra aandacht werd besteed aan: 
- Atypische presentaties van subacute verwardheid 
- Wat de meerwaarde en beperkingen zijn van somatische beoordeling in de eerste en tweede lijn
- De indicaties van beeldvorming van de hersenen

Take-home messages uit deze workshop zijn:

• Verwardheid is een atypisch symptoom voor vele ziektebeelden
• Eerste analyse kan goed in de 1e lijn 
• Overleg proactief met specialist ouderengeneeskunde of geriater indien complex(er)
• Liever niet via de SEH indien geen verdenking op onderliggende somatiek
• CT-hersenen geen must, maar bij blijvende onbegrepen verwardheid wel geïndiceerd en bij alarmsymptomen